دو نوع بازي وجود دارد: پايان‌پذير و بي‌پايان.
 
بازي پايان‌پذير، بازي‌اي است كه داراي قوانين و محدوديتهاي ثابت است و با هدف بردن و درنتيجه اتمام بازي انجام مي‌شود.
 
بازي بي‌پايان، قوانين و محدوديتهاي ثابت ندارد. در بازي بي‌پايان، شما با مرزهاي بازي مي‌كنيد و هدف اصلي ادامه‌ي بازي است.
         جيمز پي كارس، كتاب بازيهاي باپايان‌پذير و بي‌پايان
آيا مشغول بازي بازاريابي چندسطحي (MLM game) هستيد...؟
 
واقعاً...؟
 
تا حدي كه مي‌دانم بازيها داراي قوانين، ساختار، زمان شروع و خاتمه و روش مشخصي براي نگهداري امتيازها (روشي كه معلوم مي‌كند چه زماني برنده شده‌ايد) هستند.
 
قوانين بازي بازاريابي چندسطحي كدامند...؟ ساختار آن چگونه است...؟ چگونه بايد امتيازهاي آنرا نگه داشت و معلوم كرد كه چه زماني برنده شده‌ايد... يا باخته‌ايد؟
 
قوانيني براي اين بازي وجود ندارد. ساختاري هم ندارد و نمي‌توانيد امتيازهايش را نگه داريد.
 
بازي عجيبي است.
 
تقريباً همه‌ي بازيهايي كه مي‌شناسنم، قوانيني دارند: شطرنج، مونوپولي، تنيس، گلف، فوتبال و... همگي مقررات يا قوانين دقيقي دارند كه نحوه‌ي بازي را تعيين مي‌كنند. بازيكنان قبول مي‌كنند كه از قوانين بازي پيروي كنند زيرا اگر چنين نكنند، بازي آنطور كه بايد واقعاً انجام نمي‌شود. در بازيهايي كه نام بردم چه پيش خواهد آمد اگر بازيكني در حين بازي از قوانين پيروي نكند يا قوانين ساخته و پرداخته‌ي خود را طرح كند؟
 
كاملاً درست است، به اين مي‌گويند تقلب... قانون‌شكني.
 
اين عادلانه نيست در حالي كه همه‌ي بازيها عادلانه هستند، مگر نه؟
 
و اما ساختار بازي... همه‌ي بازيها بايد ساختاري داشته باشند. نمي‌توانيد تنيس را با توپ فوتبال بازي كنيد يا مسير دوي ماراتن را با تاكسي طي كنيد.
زمان شروع. زمان پايان. زمان انداختن توپ. زمان پخش كردن كارتها و...
 
«و از برد و باخت برايمان بگو»... بله برد و باخت. راستش همه‌ي بازيهاي بايد برنده و بازنده داشته باشند.
 
نكته‌ي جالب اينكه: يك برنده وجود دارد و تقريباً هميشه تعداد زيادي بازنده.
 
ما امتيازها را نگه مي‌داريم تا برنده و بازنده را «تعيين كنيم». اگر بازي است پس بايد برنده و بازنده داشته باشد.
 
با فرض مطالب قبل، ماجراي بازي بازاريابي چندسطحي چگونه است؟
 
قوانين آن كدامند؟... ساختارش چگونه است؟ زمين بازي؟ خطوط كنار زمين؟ جايگاهها و خانه‌هاي آن كجاست؟... و وسايل بازي مانند چوب، توپ، دستكش آن كدامند؟... زمان شروع و زمان پايان آن كِي است؟... و البته از كجا بفهميد كه برنده يا بازنده شده‌ايد؟
 
آيا كلاً امكان دارد به بازي‌اي مشغول شد كه (عمدتاً) قوانين و محدوديتها، ساختار واقعي، زمان شروع و زمان پايان (البته به‌جز وقتي كه بازي را ادامه نمي‌دهيد و از آن خارج مي‌شويد) و روش مشخصي براي تعيين برنده يا بازنده ندارد؟
 
اين، بازي بازاريابي چندسطحي است. و چگونه است كه دهها ميليون نفر در سراسر جهان آنرا بازي مي‌كنند...؟ جالب است.
 
همه‌ي بازيها، داوطلبانه انجام مي‌شوند. اگر دلتان نمي‌خواهد، مجبور نيستيد بازي كنيد. پس، چرا به هر بازي مشغول مي‌شويد؟
 
چالش! درست است.
براي ارتقاء مهارتها، بهتر شدن در آنها و رشد فردي. همينطور است.
رقابت؛ بي‌شك.
و براي لذت بردن! قطعاً. براي همين بازي مي‌كنيم. جز اين است؟
 
پس مي‌پرسم كه آيا از انجام بازي بازاريابي چندسطحي لذت مي‌بريد...؟ (بهتر بود عذرخواهي مي‌كردم ولي واقعاً از پرسيدن اين سوال خجالت نمي‌كشم.)
 
وقتي تنيس «بازي مي‌كردم» واقعاً بازي نمي‌كردم. موضوعِ برد و باخت نبود. موضوعِ لذت بردن هم نبود. آنجه دوست داشتم ضربه زدن به توپ، سرويس زدن، سرويس گرفتن، دراپ شات، والي و بك هند و غيره بود. من عاشق بازي كردن بودم و توجهي به سِت، گِيم و مَچ نمي‌كردم. فقط عاشق تنيس بازي كردن بودم.
 
يادآوري مي‌كنم:
بازي بي‌پايان، قوانين و محدوديتهاي ثابت ندارد. در بازي بي‌پايان، شما با مرزها بازي مي‌كنيد و هدف اصلي ادامه‌ي بازي است.
 
هدف بازي بي‌پايان، بازي كردن است.
 
بنابراين، بازي بازاريابي چندسطحي را فقط براي بازي كردن، بازي كنيد.
 
خوب به اين مطلب بينديشيد.
 
 
 
جان ميلتُن فاگ (John Milton Fogg)
جان ميلتن فاگ نويسنده، سخنران، استاد و مربي، عكاس و فروشنده و داراي مدرك كارشناسي عكاسي از دانشگاه هنرهاي زيباي فيلادلفياست. وي در كشورهاي آمريكا، استراليا، كانادا، چين، جزيره كرت، امارات، كره، مالزي، نيوزلند، روسيه، سنگاپور و كاستاريكا سخنراني كرده است. به دليل تلاشهاي بي‌نظيرش در طول سالهاي زياد او را «ناپلئون هيلِ بازاريابي شبكه‌اي» ناميده‌اند.
 
فاگ نويسنده كتابهاي متعددي است كه معروفترين آنها به‌نامهاي «بزرگترين بازارياب شبكه‌اي دنيا» و «گفتگو با بزرگترين بازارياب شبكه‌اي دنيا» توسط نيما عربشاهي به فارسي ترجمه و چاپ شده است.
 
آقاي جان ميلتُن فاگ هم‌اكنون سردبير ماهنامه‌ي آنلاين TheNetworkMarketingMagazin.com است.